تأثیر شیشه‌ های رنگی در طراحی خانه


تصور کنید با تابش نورهای رنگی به صورت‌تان از خواب بیدار شوید. نورهای رنگی روی میز غذاخوری شما بیفتد و هنگام غروب نورها و سایه‌ها در چشم‌ شما کم‌رنگ شوند. شب که می‌شود نور داخل اتاق از زاویه‌های رنگی به حیاط یا تراس خانۀ شما بتابد و در هر لحظه طیفی از نورهای جذاب و شاد به شکل‌های مختلف در خانۀ شما در حرکت باشد. در آینه‌ها و شیشه‌های بخش‌های جداکنندۀ داخل خانه هر طرف شیشه‌های رنگی ریز ببینید که نور را به شکل‌های مختلف بازمی‌تابانند. هیچ‌وقت محیط خانه برای شما تکراری نخواهد شد.

شیشه‌های رنگی در ارسی‌های خانه‌های سنتی ایرانی یکی از مهم‌ترین فاکتورها و مشخصه‌ها بوده است. این شیشه‌ها در معماری ایرانی و سنتی فقط برای زیبایی و نورافشانی تعبیه نمی‌شدند، بلکه ذهنیت هوشمند معماری ایرانی و اسلامی با پشتوانۀ فکری و عرفانی و روانشناسی چنین زیبایی‌ای را در در و پنجره‌ها قرار می‌داده است.

امروزه در طراحی مدرن از شیشه‌های رنگی کمتر استفاده می‌شود اما طراحان و متخصصانی هم هستند که به تأثیر زیبایی‌شناختی و روانی استفاده از آن‌ها واقف شده‌اند. ترکیب هنر سنتی با المان‌های طراحی مدرن در استفاده از شیشه‌های رنگی زیبایی فوق‌العاده‌ای به خانه می‌بخشد.

در این مقاله می‌خواهیم دربارۀ فلسفۀ کاربرد شیشه‌های رنگی در معماری سنتی و فواید و تأثیر روانی استفاده ازآن‌ها در طراحی منزل بگوییم. با ما همراه باشید.

سرفصل‌های این مقاله عبارت‌اند از:

  • فلسفۀ استفاده از شیشه‌های رنگی در معماری ایرانی و اسلامی
  • کاربرد و تأثیر استفاده از شیشه‌های رنگی در طراحی خانه

شیشه‌ های رنگی

فلسفۀ استفاده از شیشه‌های رنگی در معماری ایرانی و اسلامی

معماری در ایران در ارتباط با مسائل مذهبی، فرهنگی و عرفانی  آمیخته است. این کیفیت و ویژگی در معماری ایرانی و اسلامی در فضاهای خصوصی و عمومی ایران کاملاً مشهود است. نور به عنوان عنصر مهمی در زندگی انسان همیشه مورد توجه طراحان در هر سرزمینی بوده است اما در ایران نور متأثر از پشتوانه‌های اسلامی و عرفانی جایگاه معنوی ویژه‌ای دارد. در معماری ایرانی و اسلامی نور نماد خدا و معنویت الهی است. هر نوع کاربرد نور در فضاها، از جمله انتخاب زاویه‌ها و رنگ‌ها بیانگر حالت خاصی معنوی و عرفانی بوده است.

نورهای عمودی که در خانه یا مسجد یا بازارچه‌ها استفاده می‌شده بیانگر این بوده است که خداوند همیشه حاضر است. طبقه‌بندی شکل‌های مختلف تابش نور در معماری سنتی  با توجه به این موارد صورت می‌گیرد: نظم فضایی ساختمان، انواع مختلف روزنه‌ها یا شکننده‌های نور یا هر چیز غیرشفافی که نور را از خود عبور می‌دهد.

یکی از این شکل‌های تابش نور در معماری سنتی و ایرانی استفاده از شیشه‌های رنگی است. نور سختی و سردی ساختمان و سنگ‌ها را کاهش می‌دهد. طراحی فیزیکی ساختمان چگونگی استفاده از نور و انعکاس آن معناهای ظریف به آن می‌دهد و هر کدام از این شکل‌های تابش و انعکاس‌ها دیگر جنبه‌های معماری را زیبا می‌کنند.  نورهای رنگی که از شیشه‌ها یا روزنه‌های درها و پنجره‌های چوبی  وارد می‌شود کیفیتی شاد و پویا به فضا می‌دهد و یکنواختی محیط را از بین می‌برد. و انعکاس آن روی دیوارها طرح‌ها و نقش‌های جذاب و عمیق به وجود می‌آورد.

کاربرد و تأثیر استفاده از شیشه‌های رنگی در طراحی خانه

اما دلیل رنگی‌کردن این شیشه‌ها هم چیزی فراتر از زیبایی بخشیدن به ساختمان بوده است. انتخاب رنگ‌ها و چیده‌شدن آن‌ها کنار هم نیز از درک تأثیر معنوی رنگ نشئت می‌گرفته و بسیار هوشمندانه بوده است. رنگ در معماری ایرانی و عرفانی که از تنوع و گوناگونی ایجاد می‌شود، ذات و ماهیت  وحدت و یگانگی دارد. برخی علمای اسلامی بر این باورند که رنگ سفید نماد خداست (وجود مطلق) و رنگ سیاه رنگ کعبه (خانۀ خدا) است و نماد اصلی تعادل متافیزیکی است که کعبه در ارتباط با آن است. آبی، رنگ فیروزه‌ای و طلایی در نقاشی‌های ایرانی اسلامی در میان رنگ‌های دیگر درخشش و جلوۀ خاصی دارند. زرد نماد شادی و آسایش و سفید رنگ مورد علاقۀ پیامبر(ص) بود. رنگ به عنوان یک ویژگی مهم در معماری اسلامی در نظر گرفته می‌شود. این تنوع رنگ را در شیشه‌های رنگی تعبیه‌شده در بناهای شناخته‌شدۀ ایران به روشنی می‌توان دید. مثلاً از بهترین نمونه‌های کار برد این طراحی در معماری ایرانی می‌توان به ساختمان‌های کاخ گلستان و باغ نگارستان در تهران یا خانۀ طباطبایی‌ها در کاشان اشاره کرد. هنرمندان در طراحی این شیشه‌های رنگی فقط قصد زیباترکردن محیط را نداشته‌اند بلکه بسیار هوشمندانه مسائل روانشناختی را در نظر گرفته‌اند و تلاش کرده‌اند این طراحی به گونه‌ای کاربردی هم باشد. مثلاً این شیشه‌های رنگی با توجه به زاویۀ تابش نور طوری طراحی شدند که ظهر نور قرمز و نارنجی را بیشتر منعکس کنند که اشتهاآور است و عصر نور بنفش را که مانع مزاحمت حشرات برای اهل خانه شوند.

شیشه‌ های رنگی

استفاده از شیشه‌های رنگی در طراحی داخلی ساختمان بر افسردگی‌های فصلی تأثیر می‌گذارد؛ چون نور حتی اگر نور زیادی نباشد به بهترین و زیباترین شکل به داخل خانه می‌تابد و جلوه و انرژی خاصی به فضا می‌دهد. در برخی طراحی‌های امروز در ورودی‌ها و سرویس بهداشتی می‌توان از شیشه‌های رنگی یا برچسب‌های متنوع رنگی که نور را عبور می‌دهند استفاده کرد که هم محیط را زیباتر می‌کنند هم به حفظ حریم خصوصی کمک می‌کنند. یا استفاده از آن‌ها در پنجره‌های آپارتمان نیز در حفظ حریم خصوصی و تعدیل نوری که به داخل ساختمان می‌تابد بسیار مؤثر هستند. برای اینکه شیشه‌های رنگی داشته باشید می‌توانید شیشه‌های خانه را با شیشه‌های ویترای با طرح‌های دلخواه خود تعویض کنید یا از برچسب‌های متنوع کمک بگیرید که تابش نور را در منزل شما متحول کند.

هم‌نشینی نور و رنگ از دیرباز در طراحی داخلی مورد توجه بوده است. امروزه طراحی‌ خانه‌های ایرانی از این حال و هوا فاصله گرفته است و بیشتر به سمت طراحی‌های غربی تمایل پیدا کرده است و نور در خانه‌های ایرانی طوری طراحی نمی‌شود که آن کیفیت و کارکرد قدیم را داشته باشد و حتی در طول روز نیز استفاده از نورهای مصنوعی رایج است که تأثیر روانی منفی بر اعضای می‌گذارد و سبب بروز مشکلاتی مانند افسردگی می‌شود. البته نوع طراحی شهری نیز در این باره نقش مهمی دارد. ساختمان‌هایی که در قدکشیدن رقابت می‌کنند و بر هم سایه می‌اندازند مانع رسیدن نور طبیعی به خانه‌ها می‌شوند. اگر بتوانیم در عین مدرن بودن در مفاهیم استفاده از رنگ و نور و همراهی دقیق آن‌ها در معماری ایرانی مطالعه کنیم و تلاش کنیم یافته‌های خود را در طراحی‌های امروزی به کار بگیریم می‌توانیم این مفاهیم را به نسل‌های بعد منتقل کنیم و این همه تفکر و معنویت و زیبایی در آثار باستانی ما محدود نشود. می‌توان در حد امکان همین نور محدود را با استفاده از شیشه‌های رنگی انرژی‌بخش کرد.



منبع: مجله آنلاین هومینگ

دیدگاه ها

mood_bad
  • بدون دیدگاه.
  • chat
    افزودن دیدگاه